تربیت خواب کودک - sleep training

راه حل های تربیت خواب برگرفته از

کتاب : solve your child sleep problems  

نویسنده: Richard Ferber 

من از اولین روزی که پسرم آوردم خونه ساعت 7 عصر میزاشتمش توی تختش و چراغهای اتاق کاملا خاموش بود و شب هم که بیدار میشه هنوز چراغ ها خاموشه و با نور مبایل بهش شیر میدم یا عوضش میکنم. بعضی وقتا حتی از توی تخت بلندش نمیکنم و عوضش می کنم :) ولی همین کارم باعث شده که شبها سر ساعت 7 بخواد بخوابه

اولین نکته اینه که بدونیم خواب کودک چطور تعریف میشه. خواب کودک به دو مرحله تقسیم میشه : REM و non-Rem. در مرحله non-rem ضربان قلب و تنفس آروم هست و بچه کاملا بدون حرکت میخوابه که معمولا 2-3 ساعت ابتدای خواب هست. از اون به بعد وارد مرحله rem میشه که توش بچه همه جور حرکتی میتونه داشته باشه و تا وقتی که این حرکات خیلی شدید نیستن طبیعی محسوب میشن مقل مالیدن دستها به صورت. صدا کردن و لبخند زدن و دست و پا زدن. از ساعت 5-7 صبح دوباره خواب بچه عمیق میشه و بعدش بیدار میشه. این خواب خوب برای یک برنامه خوب برای بچه هایی که شب زود میخوابن. دقت کنید که خوابیدن زود و بیدار شدن زود توصیه شده چون توی رشد بچه تاثیر مثبت داره. 

نکته اول اینکه اشتباه من رو نکنید و تا بچه شروع کرد به دست و پا زدن و مالیدن صورتش بهش شیر ندید و بلندش نکنید. چند دقیقه طول میکشه و اکثر بچه ها بعد از این مدت دوباره میخوابن. من فکر میکردم وقتی دست و پا میزنه یغنی گرسنه است و بهش شیر میدادم. حالا شرطی شده و میدونه وقتی دست و پا میزنه باید شیر بخوره و دیگه خودش نمی تونه بخوابه. نتیجه اینکه شب 3-4 بار شیر میخواد چون عادت کرده شیر بخوره. در حالی که گرسنه شدن هم مثل تمام عادات دیگه است. یعنی اگه این عادت گرفته بشه ازش یاد میگیره که ساعت 11 شب وقت گرسنه شدن نیست. 

دکتر به من گفت بچه 4 ماهه حداقل 6 ساعت و بچه 6 ماهه بین 8-12 ساعت پیوسته بدون شیر خوردن میتونه بخوابه. اصولا وقتی وزن بچه به بالای 10(4.5-5 کیلو) پوند میرسه دیگه مثل آدمای عادی میتونه بدون غذا بخوابه. و این کمک میکنه که اضافه وزن بی دلیل هم نداشته باشن.

پسرم شبها ساعت 7 معمولا میخوابه. من مشکل دیر خوابیدنش رو ندارم یکجورایی مشکل زود خوابیدن دارم :) 

تا ساعت 7 حسابی شیر خورد و شیر بود.توی دستم هم شیر خورد خوابش برد اما گذاشتم توی تخت یک کم بیدار شد و چون خسته بود دوباره خواب رفت. ساعت 9 بیدار شد و طبق عادت همیشه دوباره یر خواست. توی کتاب نوشته برای اینکه شیر رو کم کنید هر شب باید توی بازه های طولانیتری شیر بدید و اصلا قبل از زمان تعیین شده شیر ندید. من گذاشتم کمتر از 3 ساعت گذشته باشه شیر ندم. ساعت 9 بیدار شد اول 1 دقیقه بعد از گریه، بعد 3 دقیقه، بعد 5 دقیقه، و از اون به بعد هر 7-10 دقیقه بلند شدم بهش سر زدم و نازش کردم و باهاش حرف زدم و حتی کامل آروم میشد ولی تا من روی تخت دراز میکشیدم که من رو نبینه شروع میکرد. بعد از 25 دقیقه خیلییییییییییی سخت کم کم گریه هاش من شد و به غر غر تبدیل شد و بالاخره بعد از 40 دقیقه خوابید تا 12.5. ساعت 12.5 چون بیشتر از 3 ساعت قانونم گذشته بود شیر دادم که یک عالمه خوردو آروغش رو گرفت و باز بیدار بود که گذاشتمش توی تخت. دیگه گریه نکرد و غر زد 15 دقیقه و خواب رفت. طبق عادت همیشگی ساعت 2.5 دوباره شیر خواست که باز هم از 1 دقیقه شروع کردم و تا 20 دقیقه دیگه گریه و غر همه چیز تموم شده وبد و خوابید تا 5. ساعت 5 دوباره شیر خورد و یک کم بازی کردو خرابکاری کردو دوباره خوابش گرفت. بازم 15 دقیقه غر زدو خوابید تا 6.5. چون معمولا دیگه 6-6.5 بیداره بلندش کردم و رفتیم به بازی کردن. خلاصه که دیشب 4 بار بیدار شد ولی هر باز که بعد از شیر بیدار توی تخت گذاشتم یک کم غر زد و خوابید و وقتی عادت به شیر داشت بیشتر گریه کرد. تا 6 ماهگی میخوام این عادت هر 5-6 ساعت شیر خوردن رو نگه دارم ولی همه چیزای دیگه مثل پستونک و تکون دادن توی بغل و با شیشه خواب رفتن از سرش بیفته و خودش یاد بگیره بخوابه. در طول روز هم برای خواب های روزانه شیرش رو میدم و وقتی خوابآلوده میزارمش توی تخت و دوباره همون بساط هست اما دیگه انشاله کم کم عادت میکنه. این روش رو تا وقتی دیگه به جز ساعت 12 برای شیر بیدار نشه ادامه میدم. وقتی 6 ماهه شد این 5 ساعت ها با حجم شیر کمتر ادامه میدم و به 6-7 ساعت میرسونم تا اونجایی که دیگه حجم شیرش خیلی کم بشه و قطع بشه. 
خیلیییییییی سخته گریه هاش رو شنیدم من تمام مدت گریه اش والعصر و آیه الکرسی و وجعلنا میخونم که خدا به من و به پسرکم صبر بده. بازم میام از مراحل مینویسم 

روزی یک بار قبل از خواب حدود ساعت 5 یک پیمانه کوچولو سریال برنج رو با 4 پیمانه شیر مخلوط میکنم و چون با قاشق نمی خوره با شیشه فعلا بهش میدم تا به طعمش عادت کنه چون اول که با قاشق دادم اینقدر از مزه اش بدش اومد که کلش رو بالا آورد. ساعت 7 هم یک شیشه 200 تایی تقریبا میخوره که حسابی سیر باشه و بتونه بخوابه. از چند روز دیگه بهش حریره بادوم رو با قاشق تفریحی میدم ببینم میخوره یا نه. بعدش هم برم سراغ میوه و سبزیجات. 

از همه مهمتر اینه که وقتی بهش شیر میدم و خواب میره توی دستم میزارمش توی تخت یک کم بیدار میشه و میفهمه جاش عوض شده. روز اول که گذاشتمش توی تخت سعی کرد بخوابه ولی چون بلد نبود کم کم شروع کرد به غر زدن. اول بعد از 1 دقیقه رفتم پیشش، بوسش کردم و نازش کردم و براش لالایی گفتم و اومدم بیرون که بلندتر داد زد. بعدش 3 دقیقه بعد رفتم و همین کار رو کردم و بعدش 5 دقیقه بعد و بعد 7 دقیقه بعد و بعدش هر 10 دقیقه. 40 دقیقه غر زد و آخرهاش دیگه فقط غر غر میکرد و فهمید باید بخوابه و بالاخره خوابید ولی جگر من برای بچم خون شد. 

برنامه گذاشتم که زودتر از 3 ساعت بهش شیر ندم و هر وقت بیدار شد دوباره همون روش رو تکرار کردم. ولی دفعه دوم فقط 15 دقیقه غر زد و بعدش خوابید و عملا 4 ساعت بعد شیر خورد. بعدش دوباره که بیدار شد 10 دقیقه غر زد و خوابید و دوباره 4 ساعت بعدش شیر خورد. 

شب بعد هم این کار رو کردم و خیلی کمتر غر زد و دیگه خیلی گریه نمیکنه. دیگه برنامه اش تنظیم شده بود که ریفلاکسش اذیت کرد و دو شب با جیغ بیدار شد و بغلش کردم و دوباره یادش رفت ولی همون روش رو تکرار کردم. حالا شب وقتی میزارمش توی تختش همونجا آروم میشینم و یک کم با چشماش ور میره و میخوابه. نصفه شب دوباره شیر میخوره و بازم میزارمش توی تخت و میخوابه. صبح هم اگه شیر بخوره و خواب بره قبل از اینکه من بلند شم برای اینکه کارام رو بکنم بازم میخوابه اما اگه بیدار باشه و من بلند شم شیطونی میکنه و دیگه نمیخوابه. الان هم برنامه اینه که نصفه شب زودتر از 5 ساعت دیگه بهش شیر ندم. بعد از یک مدتی که 6 ماهش تموم شد حجم شیرش رو هم کم کم کم میکنم تا برسه به 30 سی سی و دیگه گرسنه نشه توی اون ساعت و شیر ساعت 3-4 رو حجمش رو زیاد میکنم که دیگه قشنگ 7-8 ساعت رو بخوابه. خیلی سخته و خیلی دل میخواد و همت میخواد اما انجام پذیره و فکر می کنم برای پسرک من که روزا هر دفعه فقط 30 تا 45 دقیقه میخوابه خیلی مهمه که خواب شبش لااقل خوب باشه. 
بعد از 6 ماهگی هر شب 30 سی سی کم میکنم. برای مامانایی که شیر میدن. هر دفع فاصله شیر دادن رو زیاد کنید. یک مدت هر 2 ساعت بعدش هر 3 ساعت بعدش هر 4 ساعت بعد هر 5 ساعت. اگه میخواهید یک بار در شب شیر باشه بعد از 6 ساعت دیگه ادامه ندید. اگه نه این فاصله رو زیاد کنید بازم تا به 7 ساعت برسه که خود به خود شیر شب از بین رفته دیگه. 

اگه به هر دلیلی مثل دندون یا مریضی خواب کوچولوتون به هم خورد دوباره همین روش رو برید خیلییییی کمتر طول میکشه تا درست بشه. پسر من یک بار فقط بعد از مشکل ریفلاکس گریه کرد بیشترم غرغر بود و دیگه خوابید. حالا ببینم خواب روزش رو چکار میتونم بکنم که میخوابه 2 ساعت رو بخوابه

مطمئن باشید بیش از حد شیر خوردن در شب فقط عادتییه که توی ماه های اول ایجاد میشه چون بچه به شیر احتیاج داره. ولی از 6 ماهگی به بعد دیگه احتیاجی به شیر شب نیست و بچه کاملا می تونه رشد خوب داشته باشه بدون شیر شب.

پسرک من نقریبا 5 ماهه هست و رانیتیدین میخوره برای ریفلاکس. بدون اون با جیغ و گریه از خواب بیدار میشه اگه زیر سرش صاف باشه. حتما زیر سرش رو یک کم شیب دار کن. بعدم ببین رانیتیدین شاید براش خوب باشه. برای پسرکم تموم شد و دوباره شبها با جیغ بیدار میشد که دکترش دوباره داد گفت تا 6 ماهگی بخوره. 

منم نگران شیر خوردن پسرک توی روز هستم ولی گویا بچه ها خیلی زود خودشون رو تطبیق میدن و وقتی میدونن توی شب شیر نمیخورن توی روز جبران می کنن. حالا پسر من که هنوز خیلی کوچیکه برای گرفتن شیر شب ولی شبها بین 8-10 اونس (240 تا 300 سی سی) می خوره. قبلا 16 اونس میخورد توی شب. الان روزا هر 3-4 ساعت بین 4 تا 6 اونس میخوره که فکر می کنم کافیه. تا وقتی هر 2-3 ساعت پوشک خیس دارن یعنی مواد کافی داره بهشون میرسه :) 

از چه روش های خواباندن می توان کمک گرفت؟ 

به کار بردن روش هایی که در ادامه ذکر می کنیم، می تواند به شما کمک کند تا فرزند خود را که حدود 6 هفته سن دارد، راحت تر بخوابانید. در اجرای این راه ثابت قدم باشید و روش ها آن را حتی در تعطیلات نیز اجرا کنید. 

• با روحیه شاد و سرزنده در طول روز به کودک خود غذا بدهید و در طول شب نیز با آرامش و سکوت این کار را انجام دهید. این کار کمک می کند تا ساعت بدن فرزند شما تنظیم شود و تفاوت روز و شب را درک کند. 

• به فرزند خود این اجازه را بدهید از 6 هفته گی تا 8 هفته گی، خودش بخوابد. وقتی او خواب آلوده اما هنوز بیدار است او را زمین بگذارید و به پشت بخوابانید. اگر همیشه سعی کنید فرزندتان را شیر یا او را تکان بدهید تا بخوابد، او به این کار عادت می کند و دیگر نمی تواند خودش به تنهایی بخوابد. بنابراین، این مساله کاملا به شما بستگی دارد. 

• یک عادت خوابی مشخص تعیین کنید. سعی کنید این عادت کوتاه و ساده باشد. مثلا او را حمام کنید، پوشکش را عوض کنید، لباس راحت تنش کنید و برای او آواز بخوانید یا قصه تعریف کنید. حتی می توانید با فرزند خود حرف بزنید. مطمئن شوید اتاق خواب کودک شما بهترین مکان برای استراحت اوست. بهتر است این کارها بیشتر از 45 دقیقه طول نکشند. 

• وسایل مطمئنی همچون پتو یا بالشتک های شکل دار به او بدهید. بد نیست چند دقیقه ای آنها را نزدیک خود نگه دارید تا بوی شما را به خود بگیرند. اگر به فرزند خود شیر می دهید می توانید مقدار از شیر سینه خود را روی یک تکه پارچه بچکانید. کودکان شامه بویایی قوی دارند و هنگامی که وحشت زده از خواب می پرند، استشمام بوی شما می تواند آنها را آرام کند. 



• اگر فرندتان 4 یا 5 ماهه است به او اجازه دهید راحت گریه کند. اگر بعد از زمین گذاشتن او، کودکتان گریه می کند حتما به او توجه کنید. به آرامی او را نوازش کنید و سعی کنید حرف های خوب بزنید تا به آرامی بخوابد. آرام اما قوی باشید. اتاق را ترک کنید و حدود 2 تا 5 دقیقه منتظر بمانید و سپس دوباره به فرزند خود سر بزنید. این کار را چندین بار تکرار کنید تا او آرام بخوابد. می توانید فاصله زمانی را در هر بار سر زدن، بیشتر کنید. 

• اگر دوست دارید فرزندتان در رختخواب شما بخوابد، او را در آغوش بگیرید. او را آرام کنید و او به خوبی متوجه می شود که زمان خواب فرارسیده است. او را در کنار خود بخوابانید و نوازش کنید، خودتان را به خواب بزنید و سعی کنید به او بفهمانید که زمان خواب است. اگر فرزند شما 6 ماهه یا کوچک تر است، بهتر و مطمئن تر است درون ننو در کنار تخت شما بخوابد. 

• روش های آرام کننده کودک خود را با همسر خود نیز در میان بگذارید. به این ترتیب، می توانید با کمک هم به خواباندن فرزند خود اقدام کنید. اگر فرزندتان به اندازه کافی بزرگ شده است دیگر به شیر دادن شبانه او نیازی نیست و کودک می تواند به واسطه پدر خود نیز بخوابد. 

• در طول روز می توانید با در آغوش گرفتن کودکتان به او احساس امنیت و آرامش بدهید. اگر هنگام شب از خواب بیدار شد، سعی کنید دلیل آن را پیدا کنید. آیا پوشکش خیس شده است؟ آیا لباس خوابش راحت است؟ سردش شده است و ....